Yedek benzin deposu nasıl çalışır?
Yeni motor sürücülerinin genel olarak sahip olduğu yanlış bir kanı, motosiklette asıl benzin deposunun dışında ayrı bir “yedek depo” olduğudur. Hatta bazı kullanıcılar yedek depodaki benzinin asıl depodan ayrı olarak bittiğini düşünür ve nasıl tekrar dolduracaklarını bilemezler.
Aşağıdaki şekil deponun aslında nasıl kurgulandığını göstermektedir:
Sarı ok ile gösterilenler yakıt çıkışlarıdır. Mavi ile gösterilen bölge “yedek yakıt” olarak anılır. Kırmızı bölge ise kullanılamaz durumdaki yakıttır. Mavinin üzerindeki beyaz bölge ise “normal” depodaki yakıtı gösterir.
Ayrı bir yedek depo yoktur. Hemen tüm motosikletlerin tek bir yakıt deposu vardır. Bu da üzerinde depo kapağı bulunan, metal veya plastikten yapılma, oturulan selenin hemen önünde, sele ile tutulan gidon arasında bulunan büyük nesnedir. Yedek depo musluğu olan motosikletlerde (bizim Ninja 250s gibi) genellikle 3 yada 4 konum bulunur. Ninja 250’de 3 adet var : Off (kapalı), On (açık) ve Reserve (yedek). ZZR250’de döt konum var : Off, On, Reserve ve Prime.
Off (kapalı) konumu zaten isminden de anlaşıldığı gibi depodan karbüratöre yakıt akışını keser ve motoru uzunca bir süre kullanmayacağınız durumlarda kullanılır. Ninja 250’de bu, vananın uzun ucunun arka tarafa doğru durduğu konumdur.
On (açık) konumu normal sürüş içindir. Bu konumda depodaki yakıtın üstten yaklaşık %80’lik bölümü kullanımdadır. Bunu, deponun içine bir kaç inch uzunluğunda bir tüp(kamış) yerleştirerek, böylece deponun en dibinde kalan yakıta ulaşamayacak yükseklikten bir noktadan yakıt alarak gerçekleştirmekteler. Ninja 250’de mandalın uzun ucunun aşağıya doğru durduğu durumdur bu.
Reserve (yedek) durumu ise son %20’lik yakıtın kullanımına izin verir. Bu ayrı bir depo değil, sadece ayrı bir tüptür. Sürüş sırasında mandalı yedek konumuna almayı çalışmanız, giderken motorun benzinsiz kalıp durması ve yol kenarına çekmek sırasında yaşayacağınız zorluk ve tehlikeleri bertaraf etmek için faydalı olacaktır. (ben bunun yerine yola çıkmadan veya yolda dikkat etmenin daha doğru olduğunu düşünüyorum ) Depoyu doldurduktan sonra mandalı tekrar “On” konumuna getirmeyi unurmayın. Ninja 250’de mandalın uzun ucunun ileriyi gösterdiği durum yedek pozisyonudur.
ZZR250’deki “Prime” konumu motorun çalışmadığı anlarda yakıt akışını kesen vakum diyaframını devre dışı bırakmak için kullanılır. Vakum diyaframı yakıt akışını sağlamak için düşük basınca ihtiyaç duyar, ki bunun anlamı motorun çalışıyor olmasıdır. Prime konumunda yakıt akışı diyaframda basınç olsa da olmasa da sağlanır. Bu, motor uzun zaman kullanılmadıktan sonra çalıştırılırken veya “On” pozisyonundayken yakıt bittiğinde veya düşüldüğünde çok işe yarar.
Niçin motosikletler bu şekilde kurgulanmışlar? Bu soruya verilebilecek en iyi yanıt sadece “Çünkü” demek. Motosikletler (ve hatta otomobiller, yılar önce) hep bu şekilde çalışıyorlardı: deponun sonuna yaklaştığınızda “normal” konumda benzininiz biter, dolayısıyla siz de motorun sıkıntı çektiğini hissettiğinizde “yedek” konumuna geçersiniz. Artık 40-50 mil gidip bir benzin istasyonu bulacak kadar yakıtınız olduğunu bilirsiniz. Bu çok geleneksel ve ucuz yakıt ölçme yöntemidir. Çoğu motosiklet modern arabalarda bulunan yakıt ölçüm sistem ve göstergelerine karmaşıklık ve/veya maaliyet sebebitle sahip değillerdir.
En iyisi, motosikletinizi tanıdıktan sonra, kilometre ölçerinizi yakıt göstergesi olarak kullanmanızdır. Depoyu doldurduğunuzda göstergeyi sıfırlayın, sonra “yedek” depoya geçtiğiniz kilometreyi not edin. Ninja 250’de 200-250 mil arasıdır, tabii farklı koşullarda bu değişiklik gösterebilir. Bir kez bunu tesbit ettiktek sonra, örneğin 200 mil ise, 100 mil’e ulaştığınızda deponun yaklaşık yarısını kullandığınızı bilirsiniz. Kafadan basit bir hesap yaparak kalan yakıtın sizi daha ne kadar götürebileceğini, ne zaman benzin almanız gerekeceğini de hesaplayabilirsiniz. Kilometre saati bir nevi yakıt göstergesi haline gelmiştir.
* Bazı motorların birden fazla veya alışılmadık yakıt depoları olabilir, örneğin selenin altında. Hatta sanırım motoru çevreleyen tüplerde yakıt taşıyan da bir motor vardı. Çoğu motorun sadece bir deposu vardır, ve bu da depo şeklinde ve sele ile gidon arasındadır.
** Enjeksiyonlu ve bazı karbüratörl motorlarda yakıt mandalı bulunmaz. Yakıt mandalı olmayan motorların genellikle “düşük yakıt” gösterge ışıkları bulunur. Bazılarında ise otomobil tipi yakıt göstergesi bulunur.
*** Bazı motorlarda “Prime”, “On” ve “Reserve” şeklinde “Off” konumu olmaksızın üç konumlu mandallar da görülebilir. Yaşasın çeşitlilik!
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder